Jak pomyślnie przejść rozmowę o Kartę Polaka lub pobyt stały na podstawie polskiego pochodzenia.

Artykuł adresuję przede wszystkim do osób, które chcą zapoznać się z najważniejszymi informacjami, jakie mogą się im przydać w trakcie rozmowy z inspektorem podczas ubiegania się o Kartę Polaka lub o zezwolenie na pobyt stały na podstawie polskiego pochodzenia. O ile taka rozmowa jest obligatoryjna podczas ubiegania się o Kartę Polaka, to w toku postępowania o udzielenie zezwolenie na pobyt stały na podstawie polskiego pochodzenia cudzoziemiec może, ale nie musi zostać wezwany do Urzędu Wojewódzkiego do osobistego stawiennictwa w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności niezbędnych do podjęcia właściwej decyzji. Rozmowa w Urzędzie Wojewódzkim odbywa się w języku polskim i może trwać około 60 minut. Warto do niej się przygotować.

Rozmowa z inspektorem obejmuje pytania o historię, kulturę, geografię i język polski. Kandydat musi pokazać, że zna podstawy tych tematów, potrafi porozumieć się po polsku oraz opowiedzieć o swoich związkach z Polską i powodzie, dla którego chce dostać Kartę Polaka lub uzyskać zezwolenie na pobyt stały na podstawie polskiego pochodzenia.

Inspektor zazwyczaj zaczyna rozmowę od prostych pytań: pyta o rodzinę, o korzenie, o to, co wiesz o swoich krewnych. Te pytania to nie formalność. Poprzez nie próbuje zrozumieć, czy masz związek z polską przeszłością oraz próbuje Cię poznać jako człowieka a nie wnioskodawcę. Zatem nie próbuj „zgadnąć właściwej odpowiedzi”. Nie ma takiej. Inspektor chce usłyszeć Twoją historię, a nie to, co ktoś napisał na forum. Mów prosto, spokojnie i od siebie. Czasami właśnie w takich szczerych słowach najlepiej słychać, że Twój związek z Polską jest prawdziwy.

Przykładowe pytania, które mogą zostać zadane cudzoziemcowi w trakcie takiej rozmowy:

1. Kto w Pana/ Pani rodzinie był Polakiem/ Polką i gdzie mieszkał, co wiesz o jego życiu?

   
   

Opowiedz szczerze to, co pamiętasz o krewnym. Nie trzeba znać dokładnych dat. Najważniejsze – pokazać związek rodzinny.

2. Czy w domu rozmawiano po polsku, a może słyszałeś/aś pojedyncze słowa od dzieciństwa?

   
   

Odpowiadaj zgodnie z prawdą. Nawet jeśli słyszałeś/aś tylko pojedyncze słowa, wspomnij o tym.

3. Jakie tradycje/ zwyczaje lub święta zachowały się w Twojej rodzinie?

   
   

Temat tradycji prawie zawsze pojawia się w rozmowie. Poprzez niego inspektor rozumie, na ile Polska to nie jest tylko kraj na mapie, ale część Twojej rodzinnej pamięci. Jeśli zachowały się u Ciebie polskie zwyczaje – opowiedz o nich. Bez zbędnych szczegółów, po prostu tak, jak jest. Na przykład: «U nas w domu zawsze obchodzono Wigilię – z opłatkiem, świecami i dwunastoma potrawami». Jeśli nie – powiedz szczerze, że tradycje zanikły, ale zacząłeś/zaczęłaś je poznawać i chcesz je ożywić.

4. Jakie polskie potrawy Pan/Pani zna?

   
   

Najbardziej rozpoznawalne dania kuchni polskiej:

1. pierogi (z ziemniakami, kapustą lub serem),

2. bigos – duszona kapusta z mięsem,

3. żurek – gęsta kwaśna zupa na zakwasie, tradycyjnie podawana na Wielkanoc.

Na Boże Narodzenie – obowiązkowo barszcz z uszkami.

5. Jakie główne święta w Polsce Pan/Pani zna?

Boże Narodzenie (25-26 grudnia) i Wielkanoc (święto ruchome, wypada zawsze wiosną). Ważne są także Wszystkich Świętych (1 listopada), Trzech Króli (6 stycznia), święto Niepodległości (11 listopada).

6. Jakie święta w Polsce są dniami wolnymi od pracy?

   
   

Boże Narodzenie, Wielkanoc, Wszystkich świętych, Trzech Króli, święto Niepodległości.

7. Kiedy w Polsce świętuje się Boże Narodzenie? Jakie są tradycyjne dania tego święta?

Święta Bożego Narodzenia są najważniejszymi świętami w roku, przygotowuje się do nich z wyprzedzeniem: dekoruje domy, piecze pierniki, myje okna. Rozpoczyna je Wigilia – 24 grudnia. Do stołu siada się, gdy na niebie pojawi się pierwsza gwiazdka. Na stole – dwanaście postnych potraw, na środku – opłatek, cienki płatek chleba, którym rodzina dzieli się przed kolacją, życząc sobie zdrowia i pokoju. A pod obrusem kładzie się siano – na pamiątkę żłóbka, w którym narodził się Chrystus. Po kolacji śpiewa się kolędy, a w nocy idzie na mszę – Pasterkę.

8. Jak w Polsce obchodzi się Wielkanoc?

   
   

W sobotę przed Wielkanocą niesie się do kościoła koszyczki (święconka) z jajkami, chlebem, solą, kiełbasą do poświęcenia. W niedzielę wielkanocną rodzinnie zjada się obfite śniadanie Wielkanocne (zawartość poświęconego koszyczka oraz różne rodzaje kiełbasy, boczek, żurek jajka, słodycze). Stoły dekoruje się baziami (młode gałązki wierzby). W poniedziałek – Śmigus-Dyngus (polewanie się wodą). Symbolem świąt jest jajko, znak życia i nadziei.

9. Czym jest święconka?

   
   

Jest to wielkanocny koszyczek z jajkami, chlebem, solą, kiełbasą i chrzanem. Wszystko to jest święcone przez kapłana, a potem podawane na świąteczny stół. Zawartość symbolizuje życie i nadzieję.

10. Co to jest tłusty czwartek?

    
    

Ostatni czwartek przed Wielkim Postem (40 dni przed Wielkanocą), ostatnie obżarstwo przed okresem postu, kiedy wszyscy Polacy objadają się pączkami

11. Co to jest śmingus dyngus?

    
    

Śmigus-Dyngus inaczej lany poniedziałek – obchodzony jest w poniedziałek wielkanocny. To dzień, kiedy wszyscy polewają się nawzajem wodą. To wesoły, głośny zwyczaj, symbol wiosennego odrodzenia.

12. Jakie polskie legendy Pan/Pani zna?

    
    

Polska kultura jest w ogóle pełna legend. Na przykład w Krakowie do dziś opowiada się historię o Smoku Wawelskim, którego według legendy pokonał sprytny szewczyk.

A w Warszawie symbolem miasta jest Syrenka – obrończyni stolicy, przedstawiona w herbie. Te legendy nie są tylko dla dzieci – są częścią polskiego charakteru: trochę fantazji, trochę ironii i bardzo dużo wiary w dobro i odwagę.

13. Kiedy i jak rozpoczęło się państwo polskie?

    
    

Książę Mieszko I zjednoczył ziemie. Kluczowa data – 966 rok, przyjęcie chrztu.

14. Kiedy Polska utraciła niepodległość?

    
    

W XVIII wieku, w wyniku trzech rozbiorów między Rosję, Prusy i Austrię. Trzeci rozbiór miał miejsce w 1795 roku. Kraj stracił niepodległość na 123 lata.

15. W którym roku  przyjęto w Polsce Konstytucję?

    
    

3 maja 1791 uchwalono pierwszą polską (drugą w Europie) Konstytucję, ku czci której do dziś 3 maja jest dniem wolnym.

16. Jakie miasta były stolicami Polski?

    
    

Gniezno, Kraków

17. Proszę wymienić znanych polskich naukowców.

    
    

Maria Skłodowska-Curie (fizyk, chemik, dwukrotna laureatka Nagrody Nobla).

18. Jakich znanych polskich kompozytorów / pisarzy / reżyserów Pan/Pani zna?

    
    

Kompozytor: Fryderyk Chopin.

Pisarze: Adam Mickiewicz, Henryk Sienkiewicz, Stanisław Lem, Czesław Miłosz, Olga Tokarczuk (laureaci Nagrody Nobla).

Reżyserzy: Andrzej Wajda, Krzysztof Kieślowski, Roman Polański.

19. Kim był Jan Paweł II?

    
    

Pierwszy i jedyny jak dotąd Polak, który został papieżem (1978). 

20. Kim był Adam Mickiewicz?

    
    

Był najwybitniejszym polskim poetą romantycznym, uznawanym za narodowego wieszcza, działaczem oficjalnym i politycznym, a także publicystą, tłumaczem i wykładowcą, którego twórczość ukształtowała polską tożsamość i kulturę, stając się symbolem walki o niepodległość Polski. Jest autorem epopei narodowej „Pan Tadeusz” oraz dzieł takich jak „ Dziady ” .  

21. Kim jest Lech Wałęsa?

Przewodniczący opozycji demokratycznej w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej , współzałożyciel i pierwszy przewodniczący NSZZ „Solidarność”, prezydent Polski w latach 1990-1995.

22. Kto z Polaków otrzymał nagrodę Nobla?

Maria Skłodowska Curie – dwukrotnie (1903 – z fizyki, 1911 – z chemii). Jedna z zaledwie czterech osób na świecie, które zdobyły Nobla dwukrotnie, była też pierwszą kobietą w historii, która dostała Nobla.

Lech Wałęsa – Pokojowa Nagroda Nobla (1983)

Henryk Sienkiewicz (1905) – prozaik, pisał powieści historyczne. Najważniejsze dzieła: Trylogia („Ogniem i mieczem”, „Potop”, „Pan Wołodyjowski”), „Krzyżacy”, „Quo vadis”

Władysław Reymont (1924) – prozaik, Nobla dostał za czterotomową powieść „Chłopi” o życiu polskiej wsi

Czesław Miłosz (1980) – poeta

Wisława Szymborska (1996) – poetka

Olga Tokarczuk (2018) – prozaik, główne dzieło: „Bieguni”

23. Kiedy obchodzony jest Dzień Niepodległości w Polsce?

    
    

11 listopada

24. Jakie symbole państwowe Polski Pan/Pani zna?

    
    

Główne symbole Polski – flaga, godło i hymn – znają wszyscy, którzy mieszkają w tym kraju. Ale za każdym z nich kryje się nie tylko forma, ale i sens, który Polacy naprawdę czują.

25. Co widnieje na polskim herbie (godle)?

    
    

Biały orzeł w złotej koronie na czerwonym tle. Według legendy, pierwszy polski książę Lech zobaczył orła krążącego nad gniazdem i postanowił zbudować tam miasto – Gniezno. Orzeł od tamtej pory stał się symbolem Polski – dumnej, silnej i wolnej.

26. Jak wygląda polska flaga?

    
    

Biało-czerwona. Biel – symbol wiary i czystości, czerwień – siły i męstwa. Te kolory można zobaczyć wszędzie: na budynkach państwowych, w oknach, na koszulkach.

27. Jakie są słowa polskiego hymnu?

    
    

Pierwsza zwrotka i refren hymnu:

„Jeszcze Polska nie zginęła,

Póki my żyjemy!

Co nam obca przemoc wzięła,

Szablą odbierzemy!

Marsz, marsz Dąbrowski,

Z ziemi włoskiej do Polski,

Za twoim przewodem

złączym się z narodem!”

28. Kim jest gen Dąbrowski, o którym mowa w hymnie?

    
    

Henryk Dąbrowski, ku czci którego nazwano hymn był dowódcą Legionów Polskich we Włoszech, on nie pisał hymnu.

29. Gdzie leży Polska? Z kim graniczy? Jaka jest główna rzeka?

    
    

Polska leży w środkowej europie. Graniczy z siedmioma Państwami: Rosja, Litwa, Białoruś, Ukraina, Słowacja, Czechy, Niemcy. Główna rzeka - Wisła

30. Proszę wymienić stolicę i inne ważne miasta Polski.

    
    

Stolica Polski – Warszawa. Duże miasta – Kraków, Wrocław, Poznań, Gdańsk, Toruń, Katowice, Kielce, Łódź, Białystok

31. Dlaczego Pan/Pani ubiega się o Kartę Polaka/zezwolenie na pobyt stały?

    
    

Mów szczerze i własnymi słowami. Unikaj szablonowych zwrotów („do pracy”, „dla wygody”). Lepiej powiedzieć o szacunku dla korzeni, chęci odtworzenia pamięci rodzinnej. Inspektorowii zależy na zobaczeniu żywego zainteresowania i szacunku do swoich korzeni, a nie tylko chęci «załatwienia dokumentu».